MilieuKwaliteitsNorm (MKN)

Algemeen

Met de komst van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) zijn er twee typen milieukwaliteitsnormen (MKN) geïntroduceerd: de Jaargemiddelde-MKN (JG-MKN) en de Maximaal Aanvaardbare Concentratie (MAC-MKN).

  • De JG-MKN is de concentratie in water die bescherming biedt tegen langdurige blootstelling. Hierbij gaat het om directe effecten op waterorganismen (ecotoxiciteit), doorvergiftiging van vogels en zoogdieren via de voedselketen en om de bescherming van mensen die worden blootgesteld via het eten van vis en/of schaaldieren.
  • De MAC-MKN is de concentratie in water die bij kortdurende piekblootstelling geen effect heeft op waterorganismen. In het Engels wordt de MKN aangeduid als Environmental Quality Standard (EQS, resp. AA-EQS en MAC-EQS). Zie voor verdere informatie over de MKN een niveau hoger.

Verschillen tussen MTR en JG-MKN

Het grootste verschil tussen MTR en JG-MKN is dat het MTR zich alleen richtte op directe effecten op waterorganismen, terwijl de JG-MKN ook rekening houdt met doorvergiftiging van zoogdieren en vogels via het eten van vis en/of schaaldieren, en blootstelling van mensen via consumptie van vis(producten) en/of schaaldieren. Doorvergiftiging en humane visconsumptie worden alleen meegenomen als de stofeigenschappen daar aanleiding toe geven, dit geldt bijvoorbeeld voor kankerverwekkende stoffen of stoffen die zich in de voedselketen ophopen. De laagste waarde van de afzonderlijke routes bepaalt de uiteindelijke norm. Voor de meerderheid van de bestrijdingsmiddelen is de directe ecotoxiciteit echter bepalend voor de norm. .

Het meenemen van de routes doorvergiftiging en humane visconsumptie in de JG-MKN betekenen een wijziging ten opzichte van het oude MTR. Humane visconsumptie werd daarin nooit meegewogen, doorvergiftiging soms wel, maar dit aspect is in de loop der jaren op verschillende manieren in de normafleiding verwerkt. AIs deze routes niet kritisch zijn en de norm wordt bepaald door de directe ecotoxiciteit voor waterorganismen, dan zit het grootste verschil tussen MTR en JG-MKN in de toepassing van SSD’s. Door de strengere eisen voor het toepassen van SSD’s wordt deze methode tegenwoordig veel minder vaak toegepast dan vroeger. Aan de andere kant geeft de huidige guidance meer ruimte voor het meenemen van veldstudies, wat met name voor bestrijdingsmiddelen relevant is.

Naast de veranderde afleidingsmethodiek, is ook de manier van toetsing veranderd: het MTR werd getoetst aan het 90ste percentiel van de gemeten concentraties, de JG-MKN aan het gemiddelde. Individuele meetwaarden moeten daarnaast ook voldoen aan de MAC-MKN, dit dient als 'vangnet' voor incidentele pieken die boven het gemiddelde uitkomen.